دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - شعبه اصفهان فصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی 2251-7898 21 4 2026 02 14 From Moral Collapse to Family Renewal: A Jurisprudential Study on Reviving the Principle of Family Stability از فروپاشی اخلاق تا بازآفرینی خانواده؛ مطالعه‌ای فقهی اخلاقی در احیای اصل استحکام 200 232 79642 10.22081/jare.2025.71593.2036 FA نادعلی ذکاوتمند خیابان آتشگاه - کوچه شهید احمد محققیان شماره 54 - ساختمان 24 - طبقه دوم Journal Article 2025 05 20 نهاد خانواده در عصر حاضر با چالش‌های جدی ناشی از اخلاق مدرن، از جمله فردگرایی افراطی، نسبی‌گرایی ارزشی و تضعیف تعهدات خانوادگی، مواجه است. این پژوهش با هدف احیای اصل استحکام خانواده در نظام فقهی-حقوقی اسلام، این مفهوم را به‌عنوان یک اصل راهبردی در اخلاق کاربردی اسلامی معرفی می‌کند که قابلیت تبدیل به سیاست‌گذاری اجتماعی را دارد. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و استناد به منابع معتبر فقهی، حقوقی و تفسیری، ابتدا ماهیت فقهی این اصل تبیین شده و سپس کارکردهای آن در مقابله با چالش‌های مدرن، مانند کاهش مسئولیت‌پذیری و افزایش طلاق، تحلیل گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصل استحکام خانواده، با تکیه بر مفاهیمی چون مودت، رحمت و وفای به عهد، می‌تواند به بازسازی نهاد خانواده کمک کند. با تحلیل تطبیقی اسناد بین‌المللی و آرای متفکران اسلامی معاصر، الگویی سه‌لایه (فقهی، حقوقی، فرهنگی) برای نهادینه‌سازی این اصل در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است. نوآوری پژوهش در تبیین نظری چندساحتی اصل استحکام و ارائه راهکارهای عملی برای سیاست‌گذاری اجتماعی است. نهاد خانواده در مواجهه با چالش‌های اخلاقی جهان مدرن، شامل فردگرایی افراطی، نسبی‌گرایی ارزشی، تضعیف نقش‌های جنسیتی، و بحران تعهد خانوادگی، با تهدیدات ساختاری مواجه شده است. این پژوهش با هدف احیای اصل «استحکام خانواده» در نظام فقهی-حقوقی اسلام، درصدد است این مفهوم را نه‌تنها به‌عنوان یک توصیه اخلاقی، بلکه به‌مثابه اصلی راهبردی در اخلاق کاربردی اسلامی معرفی کند که قابلیت تبدیل به سیاست‌گذاری اجتماعی را دارد. این مطالعه با روش توصیفی-تحلیلی و بهره‌گیری از منابع معتبر فقهی، حقوقی، و تفسیری، ابتدا چیستی فقهی اصل استحکام خانواده را تبیین کرده و سپس کارکردهای آن را در مواجهه با چالش‌های مدرن، از جمله کاهش مسئولیت‌پذیری و افزایش طلاق، تحلیل نموده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که این اصل با تکیه بر مفاهیمی چون مودت، رحمت، و وفای به عهد، می‌تواند به بازسازی نهاد خانواده کمک کند. این پژوهش با تحلیل تطبیقی اسناد بین‌المللی و آرای متفکران اسلامی معاصر، الگویی سه‌لایه (فقهی، حقوقی، فرهنگی) برای نهادینه‌سازی این اصل در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران ارائه کرده است. نوآوری پژوهش در تبیین نظری چندساحتی اصل استحکام و ارائه راهکارهای عملی برای سیاست‌گذاری اجتماعی است. https://akhlagh.morsalat.ir/article_79642_a3fd55ebf4c338e740f27e9d862aad2a.pdf