پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی فصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی 2251-7898 22 1 2026 07 13 Self-esteem model in dealing with ethical conflicts in the workplace: An analysis of applied ethics based on Quranic teachings and psychological theories الگوی عزت‌نفس‌ در مواجهه با تعارض‌های اخلاقی محیط کار: تحلیل اخلاق کاربردی بر مبنای آموزه‌های قرآنی و نظریات روان‌شناختی 41 75 79763 10.22081/jare.2026.74272.2145 FA محمد ترکان دانشجوی دکتری الهیات، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران حسین خوشدل مفرد استادیار گروه معارف اسلامی، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران. 0000-0001-9223-2164 محمد ناصحی استادیارگروه علوم قرآن و حدیث، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران علی بنائیان اصفهانی استادیار گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2026 02 15 In contemporary workplaces, employees and managers are increasingly faced with ethical conflicts; conflicts that lead individuals to gradually deviate from ethical principles in the form of organizational expediency, conformity to unwritten norms, fear of rejection, concern for career future, or team interests. Many common approaches have focused on external mechanisms such as law, supervision, or control of behavioral consequences; however, evidence shows that sustainable ethical resistance in the "gray space of organizational decision-making" requires an internal and identity foundation more than anything else. This research, with an applied ethics approach and utilizing the teachings of the Quran and Hadith sources, analyzes "self-esteem" as an internal moral capacity for actively confronting ethical conflicts in the workplace. Based on a comparative analysis of the components of self-esteem in religious texts and related psychological concepts, the self-esteem-based model is proposed as a normative-operational framework that defines self-esteem not as a sense of self-sufficiency or superiority, but as a perception of self-worth based on human dignity and conscious reliance on divine power. Components such as moral self-awareness, purposefulness, self-responsibility, moral courage, playing a social role, and adherence to divine standards constitute the main elements of this framework. The results of the analysis show that this model can provide the basis for conscious moral resistance, responsible decision-making, and generous action in the face of ethical conflicts in the workplace and has the potential for direct application in organizational ethics and professional moral education. در محیط‌های کاری معاصر، کارکنان و مدیران به‌طور فزاینده‌ای با تعارض‌های اخلاقی مواجه‌اند؛ تعارض‌هایی که در قالب مصلحت‌اندیشی سازمانی، همرنگی با هنجارهای نانوشته، ترس از طرد، نگرانی از آینده شغلی یا منافع تیمی، فرد را به عدول تدریجی از اصول اخلاقی سوق می‌دهند. بسیاری از رویکردهای رایج، بر سازوکارهای بیرونی نظیر قانون، نظارت یا کنترل پیامدهای رفتاری تمرکز کرده‌اند؛ حال آنکه شواهد نشان می‌دهد مقاومت اخلاقی پایدار در «فضای خاکستری تصمیم‌گیری سازمانی» بیش از هر چیز نیازمند بنیانی درونی و هویتی است. این پژوهش با رویکرد اخلاق کاربردی و با بهره‌گیری از آموزه‌های قرآن و منابع حدیثی، «عزت نفس» را به‌عنوان ظرفیت اخلاقیِ درونی برای مواجهه فعال با تعارض‌های اخلاقی محیط کار تحلیل می‌کند. بر اساس تحلیل مقایسه‌ای میان مؤلفه‌های عزت نفس در متون دینی و مفاهیم روان‌شناختی مرتبط، الگوی عزت‌نفس‌محور به‌عنوان چارچوبی هنجاری–عملیاتی پیشنهاد می‌شود که عزت نفس را نه احساس خودبسندگی یا برتری‌طلبی، بلکه ادراک خودارزشمندی مبتنی بر کرامت انسانی و اتکای آگاهانه بر قدرت الهی تعریف می‌کند. مؤلفه‌هایی چون خودآگاهی اخلاقی، هدفمندی، خودمسؤولی، شجاعت اخلاقی، ایفای نقش اجتماعی و پایبندی به معیارهای الهی عناصر اصلی این چارچوب را تشکیل می‌دهند. نتیجه تحلیل نشان می‌دهد این الگو می‌تواند زمینه‌ساز مقاومت اخلاقی آگاهانه، تصمیم‌گیری مسئولانه و کنش کریمانه در مواجهه با تعارض‌های اخلاقی محیط کار باشد و قابلیت کاربست مستقیم در اخلاق سازمانی و تربیت اخلاقی حرفه‌ای را دارد. https://akhlagh.morsalat.ir/article_79763_64b1f63695553a48f7f002a07807e4d0.pdf