پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822120260713Challenges of professional ethics for teachers in education classesچالش های اخلاق حرفه ای اساتید در کلاس های معارف10408010510.22081/jare.2026.72988.2088FAزهراکردیمدرسی اخلاق اسلامی قم ایرانسیدمحمدصادقموسوی نسبدکتری روانشناسی تربیتی
دانشکده مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیJournal Article20251116The present study, employing a theoretical–analytical approach, explores the professional ethical challenges faced by instructors of Islamic Ma‘aref (Religious Studies) courses within Iran’s higher education system. Owing to their inherent connection with faith, spirituality, and moral education, Ma‘aref courses hold a distinctive position among university subjects, and the ethical conduct of their instructors directly influences students’ beliefs and moral dispositions. Despite numerous studies on pedagogical issues, a coherent examination of professors’ ethical behavior and their moral‐educational mechanisms has been rarely undertaken. <br /><br />The aim of this research is to elucidate the individual, cultural, educational, and managerial dimensions of ethical challenges and to propose a theoretical framework for strengthening professional ethics. Through qualitative analysis of field studies and reliable scholarly sources, the study identifies key problems such as the persistence of traditional teaching methods, the imposition of dogmatic viewpoints, injustice in assessment, disregard for students’ inquiry, and the absence of ethical supervision. These factors have been interpreted through an analytical model. <br /><br />Findings indicate that weak moral communication between professors and students constitutes the primary barrier to achieving the formative goals of Ma‘aref education. Finally, the study emphasizes that the sustainability of professional ethics requires institutionalizing moral education, redesigning the evaluation system, and reviving rational dialogue founded on faith and human dignity.پژوهش حاضر با رویکردی نظری–تحلیلی، به واکاوی چالشهای اخلاق حرفهای اساتید دروس معارف اسلامی در نظام آموزش عالی ایران میپردازد. دروس معارف اسلامی از حیث پیوند باایمان، معنویت و تربیت اخلاقی، جایگاهی ممتاز در میان دیگر دروس دانشگاهی دارند و رفتار استادان در این حوزه، مستقیماً بر باور و منش اخلاقی دانشجویان اثرگذار است. باوجود مطالعات متعدد در زمینهٔ آسیبشناسی آموزشی، بررسی منسجم رفتار اخلاقی استادان و سازوکارهای تربیتی آنان کمتر انجام شده است. هدف پژوهش، تبیین سطوح فردی، فرهنگی، آموزشی و مدیریتی چالشهای اخلاقی و ارائه الگوی نظری برای ارتقای اخلاق حرفهای است. این مطالعه با تحلیل کیفی پژوهشهای میدانی و منابع علمی معتبر، چالشهایی چون استمرار روشهای سنتی تدریس، تحمیل دیدگاههای جزماندیشانه، بیعدالتی در ارزیابی، بیاعتنایی به پرسشگری و فقدان نظام نظارت اخلاقی را شناسایی و در قالب مدل تحلیلی تفسیر کرده است. نتایج نشان میدهد ضعف ارتباط اخلاقی میان استاد و دانشجو مهمترین مانع تحقق اهداف تربیتی دروس معارف است. در پایان تأکید میشود پایداری اخلاق حرفهای نیازمند نهادینهسازی آموزش اخلاقی، بازطراحی نظام ارزیابی و احیای گفتوگوی عقلانی مبتنی بر ایمان و کرامت انسانی است.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80105_c808473c12ee48a217723bbb504275d2.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822120260713Self-esteem model in dealing with ethical conflicts in the workplace: An analysis of applied ethics based on Quranic teachings and psychological theoriesالگوی عزتنفس در مواجهه با تعارضهای اخلاقی محیط کار: تحلیل اخلاق کاربردی بر مبنای آموزههای قرآنی و نظریات روانشناختی41757976310.22081/jare.2026.74272.2145FAمحمدترکاندانشجوی دکتری الهیات، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایرانحسینخوشدل مفرداستادیار گروه معارف اسلامی، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران.0000-0001-9223-2164محمدناصحیاستادیارگروه علوم قرآن و حدیث، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایرانعلیبنائیان اصفهانیاستادیار گروه علوم قرآن و حدیث ، دانشکده الهیات، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایرانJournal Article20260215In contemporary workplaces, employees and managers are increasingly faced with ethical conflicts; conflicts that lead individuals to gradually deviate from ethical principles in the form of organizational expediency, conformity to unwritten norms, fear of rejection, concern for career future, or team interests. Many common approaches have focused on external mechanisms such as law, supervision, or control of behavioral consequences; however, evidence shows that sustainable ethical resistance in the "gray space of organizational decision-making" requires an internal and identity foundation more than anything else. This research, with an applied ethics approach and utilizing the teachings of the Quran and Hadith sources, analyzes "self-esteem" as an internal moral capacity for actively confronting ethical conflicts in the workplace. Based on a comparative analysis of the components of self-esteem in religious texts and related psychological concepts, the self-esteem-based model is proposed as a normative-operational framework that defines self-esteem not as a sense of self-sufficiency or superiority, but as a perception of self-worth based on human dignity and conscious reliance on divine power. Components such as moral self-awareness, purposefulness, self-responsibility, moral courage, playing a social role, and adherence to divine standards constitute the main elements of this framework. The results of the analysis show that this model can provide the basis for conscious moral resistance, responsible decision-making, and generous action in the face of ethical conflicts in the workplace and has the potential for direct application in organizational ethics and professional moral education.در محیطهای کاری معاصر، کارکنان و مدیران بهطور فزایندهای با تعارضهای اخلاقی مواجهاند؛ تعارضهایی که در قالب مصلحتاندیشی سازمانی، همرنگی با هنجارهای نانوشته، ترس از طرد، نگرانی از آینده شغلی یا منافع تیمی، فرد را به عدول تدریجی از اصول اخلاقی سوق میدهند. بسیاری از رویکردهای رایج، بر سازوکارهای بیرونی نظیر قانون، نظارت یا کنترل پیامدهای رفتاری تمرکز کردهاند؛ حال آنکه شواهد نشان میدهد مقاومت اخلاقی پایدار در «فضای خاکستری تصمیمگیری سازمانی» بیش از هر چیز نیازمند بنیانی درونی و هویتی است. این پژوهش با رویکرد اخلاق کاربردی و با بهرهگیری از آموزههای قرآن و منابع حدیثی، «عزت نفس» را بهعنوان ظرفیت اخلاقیِ درونی برای مواجهه فعال با تعارضهای اخلاقی محیط کار تحلیل میکند. بر اساس تحلیل مقایسهای میان مؤلفههای عزت نفس در متون دینی و مفاهیم روانشناختی مرتبط، الگوی عزتنفسمحور بهعنوان چارچوبی هنجاری–عملیاتی پیشنهاد میشود که عزت نفس را نه احساس خودبسندگی یا برتریطلبی، بلکه ادراک خودارزشمندی مبتنی بر کرامت انسانی و اتکای آگاهانه بر قدرت الهی تعریف میکند. مؤلفههایی چون خودآگاهی اخلاقی، هدفمندی، خودمسؤولی، شجاعت اخلاقی، ایفای نقش اجتماعی و پایبندی به معیارهای الهی عناصر اصلی این چارچوب را تشکیل میدهند. نتیجه تحلیل نشان میدهد این الگو میتواند زمینهساز مقاومت اخلاقی آگاهانه، تصمیمگیری مسئولانه و کنش کریمانه در مواجهه با تعارضهای اخلاقی محیط کار باشد و قابلیت کاربست مستقیم در اخلاق سازمانی و تربیت اخلاقی حرفهای را دارد.https://akhlagh.morsalat.ir/article_79763_64b1f63695553a48f7f002a07807e4d0.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822120260713The Ethical Imperatives of Applied Islamic Governance in Family Relationsبایسته های اخلاقِ کاربردیِ حکمرانی اسلامی در مناسبات خانواده781138010610.22081/jare.2026.73493.2113FAعبدالرسولاحمدیاندکتری فقه و حقوق اسلامی، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرآلعلومJournal Article20251130Islamic governance, unlike many systems based solely on legalism, emphasizes the integration of ethical principles with administrative and governmental mechanisms—particularly in the domain of the family, which is regarded as a value‑oriented and morally grounded institution. Ethical propositions are statements that define the existential dimensions of human beings in relation to the notions of “good,” “evil,” “ought,” “ought not,” “right,” “wrong,” and “duty or responsibility.” These propositions operate as the very spirit running through the structure of Islamic governance.<br /><br />This study, using a documentary (literature‑based) method, investigates the question: “Which ethical propositions does Islamic governance emphasize in family interactions?”<br /><br />Findings indicate that Islamic governance pays attention to practical ethics at three main levels:<br /><br />Foundational propositions, which concern the moral training of both officials and citizens;<br />Family‑system propositions, which focus on intra‑family relations such as marital and parental interactions; and<br />Governance‑family interaction propositions, encompassing ethical strategies for policymaking and family support.<br />Together, these three levels constitute the ethical charter of Islamic governance in the sphere of family life. They are richly evidenced in religious sources, and their integration into a unified framework is deemed essential for realizing a stable and sustainable family within the Islamic society.حکمرانی اسلامی، برخلاف بسیاری از نظامهای مبتنیبر قانونگرایی صرف، بر تلفیق اصول اخلاقی با سازوکارهای حکومتی تأکید دارد؛ بهویژه در حوزهٔ خانواده که نهادی ارزشمحور و اخلاقمدار تلقی میشود. گزارههای اخلاقی، قضایایی هستند که ابعاد وجودی انسان را در ارتباط با مفاهیم «خوب»، «بد»، «باید»، «نباید»، «درست»، «نادرست» و «وظیفه یا مسئولیت» تبیین میکنند و همچون روحی در کالبد حکمرانی اسلامی جریان دارند. این پژوهش با روش اسنادی، به بررسی این پرسش پرداخته است که: «حکمرانی اسلامی بر کدام گزارههای اخلاقی در تعاملات خانوادگی تأکید دارد؟»<br />یافتهها نشان میدهد که حکمرانی اسلامی در سه سطح اصلی به اخلاق کاربردی توجه دارد: 1) گزارههای زمینهساز که ناظر به تربیت اخلاقی کارگزاران و شهرونداناند؛ 2) گزارههای منظومهٔ خانواده که بر روابط درونخانوادگی مانند تعاملات زوجین و والدینی تمرکز دارند و 3) گزارههای مرتبط با تعاملات حاکمیت و خانواده که راهبردهای اخلاقی در سیاستگذاری و حمایت از خانواده را شامل میشوند. این سه سطح در کنار یکدیگر، منشور اخلاقی حکمرانی اسلامی در حوزهٔ خانواده را شکل میدهند و در منابع دینی دارای شواهد و مصادیق متعدد هستند. تلفیق این سطوح در قالب یک نظام یکپارچه، شرط تحقق خانوادهای پایدار در جامعهٔ اسلامی است.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80106_89d7774649db5f0ef1b00780756dcd6e.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822120260713An Analysis of Cognitive Methods in Educating Professional Ethics of Trainees with Emphasis on the Conduct of Divine Prophetsتحلیلی بر روشهای شناختی تربیت اخلاق حرفهای متربیان با تأکید بر سیره انبیای الهی1141458010710.22081/jare.2026.74193.2138FAعلیرضاحیدری سه دهدانشگاه فرهنگیانJournal Article20260213This study aims to identify practical executive methods for educators to sustainably internalize professional ethics based on the conduct of divine prophets.<br />Methodology: Using a qualitative approach and inferential content analysis method, data were systematically extracted from the Qur'an and authoritative exegetical & narrative sources through a six‑step analytical process.<br />Prophets employed strategies such as inviting contemplation, wise explanation, analogy & simplification, role‑modeling, encouragement, competing in good deeds, and rational gradualism to internalize values sustainably. These methods complementarily enhance moral understanding, intrinsic motivation, self‑monitoring, and informed decision‑making.<br /> The novelty lies in focusing on the educator's practical methods rather than describing the learner's traits. This cognition‑based, insight‑oriented prophetic approach is applicable to contemporary educational systems.این پژوهش با تکیه بر آیات قرآن کریم و منابع معتبر تفسیری و روایی انجام شده و روشهای شناختی و بینشمحور انبیای الهی در تربیت اخلاق حرفهای متربیان را تحلیل و ارزیابی کرده است. هدف اصلی تحقیق، شناسایی دلالتهای این روشها برای ارتقای فهم، رفتار و التزام اخلاقی متربیان در محیطهای حرفهای و آموزشی است. یافتهها نشان میدهد که انبیای الهی تمرکز خود را فراتر از اصلاح ظواهر رفتاری قرار داده و با بهرهگیری از راهبردهایی مانند دعوت به اندیشیدن، تبیین حکیمانه، تمثیل و تقریب به ذهن، الگودهی، تشویق، رقابت در خیرات و مماشات عقلانی، هدف قرار دادهاند. این روشها هر یک نقش مکمل در تقویت فهم اخلاقی، انگیزه درونی، خودنظارتی و تصمیمگیری آگاهانه ایفا میکنند. در این پژوهش، به جای توصیف صفات متربی، بر روشهای اجرایی مربی برای نهادینهسازی پایدار این مؤلفهها تأکید شده است. نتایج این مطالعه نشاندهنده اهمیت رویکرد شناختی و بینشمحور در تربیت اخلاق حرفهای متربیان و قابلیت بهرهگیری از آن در نظامهای تربیتی معاصر است.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80107_1ef068bf956ede4075243a996eb3acfe.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822120260713Analysis of Imam Khomeini's (RA) family ethics model in the context of the Islamic Revolution(تحلیل الگوی اخلاق خانوادگی امام خمینی(ره) در بستر انقلاب اسلامی)1461808010810.22081/jare.2025.73433.2109FAمحمدقدرتی شاتوریدانشآموخته دکتری فقه و مبانی حقوق و اندیشه امام خمینی (ره)، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی تهران مدرس دانشگاه فرهنگیان0009-0001-9771-5912Journal Article20251111The present study employs an analytical-descriptive method and utilizes library-documentary tools, aiming at elucidating Imam Khomeini’s (may God have mercy upon him) model of family ethics and explaining its interaction with the context of the Islamic Revolution. The central question of the research examines how the Imam’s model of family ethics persisted amid intense political turbulence. According to the findings, Imam Khomeini’s family ethics constituted a multidimensional system composed of various domains that continued to function under harsh political and social circumstances. This model presents an image of the integration of servitude to God, affection, and social responsibility - an integration that can serve as a systematic framework for theorizing about the exemplary family suited to the Islamic Revolution. Imam Khomeini’s family model interacted profoundly with the Islamic Revolution: the family acted as his refuge and source of resilience during the struggle, and in turn, the Imam transformed the family into a base for the upbringing of a revolutionary generation, the implementation of social responsibilities, and the conversion of personal assets into social capital. This model defines the exemplary family of the Islamic Revolution as an active, conscious, and resilient institution in service of lofty idealsنوشتار حاضر با روش تحلیلی-توصیفی و ابزار از نوع کتابخانهای-اسنادی با هدف تبیین الگوی اخلاق خانوادگی امام خمینی (ره) و تبیین تعامل آن با بستر انقلاب اسلامی انجام شده است. مسئله اصلی پژوهش، واکاوی این موضوع است که چگونه الگوی اخلاق خانوادگی امام، در شرایط پرالتهاب سیاسی تداوم یافته است. بر اساس یافتههای پژوهش، الگوی اخلاق خانوادگی امام، نظامی چندبعدی و متشکل از ساحتهای گوناگون بوده که در شرایط سخت سیاسی و اجتماعی ادامه یافته است. این الگو، تصویری از تلفیق عبودیت، عاطفه و مسئولیت اجتماعی را ارائه میدهد که میتواند بهعنوان الگویی نظاممند جهت نظریهپردازی پیرامون خانواده تراز انقلاب اسلامی مورد بهرهگیری قرار گیرد. الگوی خانوادگی امام در تعاملی اثرگذار با انقلاب اسلامی قرار داشت؛ بهگونهای که خانواده، پناهگاه و منبع تابآوری ایشان در مبارزه بود و در مقابل، امام خانواده را به پایگاهی برای تربیت نسل انقلابی، اجرای مسئولیتهای اجتماعی و تبدیل داراییهای شخصی به سرمایه اجتماعی تبدیل کرده بود. این الگو، خانواده تراز انقلاب اسلامی را به نهادی فعال، آگاه و تابآور در خدمت آرمانهای بزرگ تعریف میکند.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80108_232fdb6dd08a037f04b4e6351bb8eb34.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822120260713the ethic alanalysis of male remarriage in the context of femal infertilityواکاوی اخلاقی ازدواج مجدد مرد در وضعیت ناباروری همسر1822148010910.22081/jare.2025.73033.2090FAطاهرهمهدویاندانشگاه معارف اسلامی قمحسنبوسلیکیاستادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیJournal Article20250930Abstract<br />Protecting the health of the individual, the principle of human dignity, and the principle of fairness are ethical principles whose implementation for a wife who does not have the power to reproduce conflicts with the right to polygamy, which is the legal and religious right of the couple, and these conflicts between the couple affect the health of all family members; therefore, the present study addresses the following issue: What is the ethical solution to the conflict between the moral rights of the woman and the right of the husband to polygamy? In this article, using an analytical-descriptive method and with the aim of realizing a moral life in line with strengthening the foundation of the family, the arguments for and against the right of a man to polygamy have been examined. The results show that extra-religious and intra-religious arguments are ineffective in issuing a general ruling, and the proposed solution is to analyze the situation and detail the ruling. Analyzing the situation of the moral agent is to assess his situation by considering all existing conditions; Therefore, to analyze the circumstances in which the moral agent (couple) faces such a dilemma, five components can be examined: 1) the moral agent's awareness of infertility treatment with assisted reproductive methods, 2) the moral agent's (man's) ability to justify the first wife in an epistemological sense, 3) the time of choosing the second wife, 4) the man's occupational characteristics, and 5) the prevailing culture in some regions.چکیده<br />حفظ سلامتِ فرد، اصل کرامت انسانی و اصل انصاف از اصول اخلاقی هستند که پیادهسازیِ این اصول برای زوجهای که قدرت باروری ندارد، با حقِ تعدد زوجات، که حق قانونی و حقِ شرعیِ زوج است، در تزاحم است و این تزاحمات بین زوجین، سلامتِ همهی اعضای خانواده را تحت تأثیر قرار میدهد؛ لذا پژوهش حاضر به حلّ این مسأله میپردازد که: راه-کار اخلاقیِ تزاحم بین حقوق اخلاقی زن با حق تعدد زوجات همسر چیست؟ در این نوشتار به روش تحلیلی-توصیفی و با هدف ِ تحققِ زیست اخلاقی در راستای استحکام بنیان خانواده، استدلالهای موافق و مخالفِ حقِ تعدد زوجاتِ مرد بررسی شدهاست. نتایج نشان میدهد که ادلهی بروندینی و دروندینی به جهت صدور حکم کلی، ناکارآمد هستند و راهحل پیشنهادی، تحلیل وضعیت و تفصیل حکم است. تحلیل وضعیتِ فاعل اخلاقی به موقعیتسنجیِ او با لحاظ کردنِ تمام شرایطِ موجود است؛ لذا برای احصاء شرایطی که فاعلاخلاقی(زوج) با چنین دوراههای روبرو است، پنج مؤلفه را مورد میتوان بررسی قرار داد: یک) آگاهیِ فاعلاخلاقی از درمان ناباروری با روشهای کمک باروری، دو) توانمندبودنِ فاعلاخلاقی (مرد) در توجیهکردنِ همسر اول به جهت معرفتی، سه) زمان انتخاب همسر دوم، چهار) ویژگیهای شغلیِ مرد و پنج) فرهنگ حاکم در بعضی مناطق.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80109_011bff7eab5a84be4c70ee5589c648df.pdf