پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822220260622Applied Ethics and Professional Frameworks of Biosecurity Governance in Confronting Bioterrorismاخلاق کاربردی و چارچوب حرفه‌ای حکمرانی امنیت زیستی در مواجهه با بیوتروریسم10368044810.22081/jare.2026.74346.2147FAمحدثهقوامی پور سرشکهگروه حقوق، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایرانامیررضامحمودیگروه حقوق،واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایرانقاسمقاسمی بیورزنیگروه معارف اسلامی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایرانجمالبیگیگروه حقوق جزا و جرم شناسی، واحد مراغه، دانشگاه آزاد اسلامی، مراغه، ایرانJournal Article20250926Rapid advances in the life sciences and the expansion of technologies such as synthetic biology,genome editing, and dual-use research have fundamentally transformed the boundarybetween scientific progress and security risks.Under these circumstances, bioterrorism threatsnot only pose new challenges for health policymaking but also highlight the need to move beyond traditional frameworks of medical ethics toward applied ethics and professional frameworks in biosecurity governance.The central issue of this study is to achieve a balance between biosecurity requirements aimed at protecting public health and the preservation of human rights and dignity; a challenge that transforms the management of bioterrorism from a purely regulatory response into an ethical and professional imperativeUsing a descriptive-analytical approach and relying on library-based sources, this study distinguishes between biosafety as the prevention of unintentional biological risks and biosecurity as the prevention of deliberate misuse of biological agents. It further examines the major ethical and professional challenges associated with dual-use research, the tension between scientific freedom and public security, distributive justice in the allocation of health resources, transparency in policymaking, and the responsibilities of scientific institutions.The findings indicate that traditional approaches based on strict control and authoritarian measures are insufficient, as they fail to account for the dynamic and evolving nature of contemporary biotechnologies.In response,the study proposes an intelligent, multilayered, and practice-oriented governance model grounded in responsible transparency,continuous risk–benefit assessment, and interdisciplinary oversight.The implementationof such an operational framework can, while safeguarding scientific freedom and fundamental rights, provide the necessary foundation for proactive, responsible, and professionally guided responses to bioterrorism threats.تحولات شتابان علوم زیستی و گسترش فناوری‌هایی مانند زیست‌شناسی مصنوعی، ویرایش ژنوم و پژوهش‌های دارای کاربرد دوگانه، مرز میان پیشرفت علمی و مخاطرات امنیتی را دگرگون ساخته است. در این شرایط، تهدیدات بیوتروریسم نه تنها چالش‌های نوین در سیاست‌گذاری سلامت ایجاد می‌کنند، بلکه ضرورت گذار از چارچوب‌های سنتی اخلاق پزشکی به اخلاق کاربردی و چارچوب حرفه‌ای در حکمرانی امنیت زیستی را برجسته می‌سازند. مسئله اصلی این پژوهش، دستیابی به توازن میان الزامات امنیت زیستی برای حفاظت از سلامت عمومی و صیانت از حقوق و کرامت انسانی است؛ موضوعی که مدیریت بیوتروریسم را از یک کنش انتظامی صرف به یک ضرورت اخلاقی و حرفه‌ای تبدیل می‌کند.<br />این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای، ضمن تمایز میان ایمنی زیستی به عنوان پیشگیری از مخاطرات غیرعمدی و امنیت زیستی به عنوان جلوگیری از سوءاستفاده عمدی، مهم‌ترین چالش‌های اخلاقی و حرفه‌ای پژوهش‌های دوکاربردی، تعارض میان آزادی علمی و امنیت عمومی، عدالت در تخصیص منابع سلامت، شفافیت در سیاست‌گذاری و مسئولیت نهادهای علمی را تحلیل می‌کند . یافته‌ها نشان می‌دهد که رویکردهای سنتی مبتنی بر کنترل صرف و اقدامات آمرانه، به دلیل نادیده گرفتن ماهیت سیال فناوری‌های زیستی، از کارآمدی کافی برخوردار نیستند.<br />در مقابل، مطالعه حاضر الگوی حکمرانی هوشمند، چندلایه و کاربردی را پیشنهاد می‌دهد که بر اصول شفافیت مسئولانه، ارزیابی مستمر ریسک-فایده و نظارت میان‌رشته‌ای استوار است. استقرار چنین چارچوب عملیاتی، ضمن صیانت از آزادی‌های علمی و حقوق بنیادین، بستر لازم برای مواجهه پیش‌دستانه، مسئولانه و حرفه‌ای با تهدیدات بیوتروریستی را فراهم می‌آورد.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80448_f61156957e102c0e6638cafd2d367f1f.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822220260701A Layered Analysis of the Moral Costs of Compromise Against the Enemy from the Perspective of the Holy Quranتحلیل لایه‌ای هزینه‌های اخلاقی سازش در مقابل دشمن از دیدگاه قرآن کریم38698044910.22081/jare.2026.74480.2153FAسمانه ساداتموسویکارشناسی ارشد تفسیر و علوم قرآن، جامعه المصطفی العالمیه، مشهد، ایرانعلیهرضادادگروه آموزش معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان تهران ایرانفاطمهرضاداداستادیار گروه علوم قرآن و حدیث، جامعه المصطفی العالمیه، مشهد، ایرانJournal Article20251112The present study aims to analyze the moral costs of compromise in the Holy Quran in layers. In the current situation where the Islamic Ummah is facing a combined and cognitive war of enemies, accurate recognition of the moral costs of the two strategies of resistance and compromise has become a strategic necessity. Using a descriptive-analytical method and a layered analysis approach, this study examines verses related to compromise (with an emphasis on the words "adhan", "rukun" and "madahnah") and categorizes the moral costs of compromise into five layers: apparent, individual, social, spiritual and civilizational. The findings of the study show that the first layer (apparent) includes the deception of fleeting peace and temporary relief of pressures. The second layer (individual) leads to the collapse of faith, moral humiliation and internal duality. The third layer (social) brings about the rupture of social bonds, division, and loss of independence. The fourth layer (spiritual) entails deprivation of divine support and deprivation of existential dignity. The fifth layer (civilizational) leads to historical degeneration, cultural transformation, and the collapse of collective identity. The research results emphasize that the moral costs of compromise in deeper layers are much heavier and more lasting than the apparent costs of resistance, and the Holy Quran, with its layered analysis model, provides Islamic societies with an efficient tool for moral-strategic decision-making.پژوهش حاضر با هدف تحلیل لایه‌ای هزینه‌های اخلاقی سازش در قرآن کریم انجام شده است. در شرایط کنونی که امت اسلامی با جنگ ترکیبی و شناختی دشمنان مواجه است، شناخت دقیق هزینه‌های اخلاقی دو راهبرد مقاومت و سازش، ضرورتی راهبردی یافته است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تحلیل لایه‌ای، به بررسی آیات مرتبط با سازش (با تأکید بر واژگان «اِدهان»، «رُکون» و «مداهنه») پرداخته و هزینه‌های اخلاقی سازش را در پنج لایه ظاهری، فردی، اجتماعی، معنوی و تمدنی دسته‌بندی کرده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که لایه نخست (ظاهری) شامل فریب آرامش زودگذر و کاهش موقت فشارهاست. لایه دوم (فردی) به فروپاشی ایمانی، ذلت اخلاقی و دوگانگی درونی می‌انجامد. لایه سوم (اجتماعی) گسست پیوندهای اجتماعی، تفرقه و از دست رفتن استقلال را به همراه دارد. لایه چهارم (معنوی) محرومیت از نصرت الهی و سلب عزت وجودی را در پی دارد. لایه پنجم (تمدنی) به انحطاط تاریخی، استحاله فرهنگی و فروپاشی هویت جمعی منجر می‌شود. نتیجه پژوهش تأکید می‌کند که هزینه‌های اخلاقی سازش در لایه‌های عمیق‌تر، به‌مراتب سنگین‌تر و ماندگارتر از هزینه‌های ظاهری مقاومت است و قرآن کریم با الگوی تحلیل لایه‌ای خود، ابزاری کارآمد برای تصمیم‌گیری‌های اخلاقی- راهبردی در اختیار جوامع اسلامی قرار می‌دهد. علاوه بر این، پژوهش حاضر برای کاربست عملی یافته‌ها، یک روش سه‌مرحله‌ای شامل توصیف عینی موقعیت، پرسش لایه‌ای مبتنی بر پنج لایه هزینه‌های اخلاقی، و جمع‌بندی برای داوری اخلاقی ارائه می‌دهد که می‌تواند به عنوان ابزاری ساختاریافته در تصمیم‌گیری‌های راهبردی نهادهای دینی، فرهنگی و تربیتی به کار گرفته شود.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80449_efc00523706ca5bbcffea637c40af03b.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822220260701The moral understanding of family activists in the face of spouse selection - a qualitative studyفهم اخلاقی فعالان حوزه خانواده در مواجهه با همسرگزینی _ یک پژوهش کیفی701098045010.22081/jare.2026.74244.2144FAمجیدجعفریاناستادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیJournal Article20251221One of the most fundamental ways through which human beings establish social bonds with others has been mate selection and, subsequently, marriage. This process has traditionally been shaped by individual preferences as well as ethnic, cultural, and religious backgrounds in choosing a person who will play a significant role in one's future life. However, the emergence of social networks and large-scale migration has substantially transformed patterns of mate selection, giving rise to new perspectives on this social phenomenon. Accordingly, the present study seeks to answer the question of how family practitioners and activists interpret and understand the ethical dimensions of mate selection. By focusing on the understanding of moral values and ethical norms within the context of a concrete social issue, this study falls within the domain of applied ethics, and its findings may also have implications for professional practice in the field of family affairs. This study adopts a qualitative approach and employs thematic analysis for data analysis. Data were collected through semi-structured interviews with 20 family practitioners in the city of Isfahan, who were selected using purposive sampling. Through an iterative process of moving back and forth between basic themes and integrating conceptually similar organizing themes, the findings were organized into three overarching themes: instrumentalization of the other in mate selection, the collapse of normative and professional authority, and the erosion of moral capital.از اساسی‌ترین اقدامات انسان برای پیوند اجتماعی خود با هم‌نوعانش، انتخاب همسر و در پی آن ازدواج بوده است. این اقدام همواره با الهام از سلایق فردی، پیشینه‌های قومیتی، فرهنگی و مذهبی برای تعیین شخصی بوده که در آینده نقش اساسی در زندگی آنها داشته است. با این حال، امروزه با ایجاد شبکه‌های اجتماعی و مهاجرت‌های گسترده تغییرات اساسی در کنش‌های انسانی نسبت به همسرگزینی ایجاد شده و نگاه‌های متفاوتی را نسبت به این امر اجتماعی رقم زده است. براین‌اساس، هدف از پژوهش حاضر پاسخ به این پرسش است که فعالان حوزه خانواده در مواجهه با امر همسرگزینی چه درک و تفسیر اخلاقی ارائه می‌دهند. تمرکز پژوهش بر فهم ارزش‌ها و هنجارهای اخلاقی در بستر یک مسئله عینی اجتماعی، آن را در قلمرو اخلاق کاربردی قرار می‌دهد و یافته‌های آن می‌تواند واجد دلالت‌هایی برای حوزه حرفه‌ای خانواده باشد. رویکرد در این پژوهش کیفی بوده و از روش تحلیل مضمون برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیم‌ساختاریافته با 20 نفر از فعالان حوزه خانواده در شهر اصفهان جمع‌آوری گردیده که به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده‌اند. با رفت و برگشت بین مضامین پایه و تلفیق مضامین سازمان‌دهنده هم‌معنا، مضامین فراگیر در سه مضمون ابزاری‌سازی دیگری در همسرگزینی، فروپاشی مرجعیت هنجاری و حرفه‌ای و فرسایش سرمایه اخلاقی سامان یافت.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80450_4961a6f9a05964ab481d8da5149a6f3a.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822220260701مسئولیت در قبال دیگران مبتنی بر تحلیل اخلاقی «امر به معروف و نهی از منکر» در قرآن و حدیثمسئولیت در قبال دیگران مبتنی بر تحلیل اخلاقی «امر به معروف و نهی از منکر» در قرآن و حدیث1101388045110.22081/jare.2026.72116.2059FAمحمدامینخوانساریاستادیار پژوهشگاه قرآن و حدیثJournal Article20251022Abstract<br />"Enjoining good and forbidding evil" (al-amr bil-ma‘ruf wa al-nahy ‘an al-munkar) is a fundamental principle in Islam, signifying the act of inviting others towards righteousness and goodness, and deterring them from evil and wrongdoing. The central question of this research is whether, based on the teachings of the Qur'an and Hadith, an ethical interpretation can be presented in which enjoining good and forbidding evil is explained from the perspective of "responsible ethics" and as a "responsibility towards others," grounded in human roles, attachments, and competencies. Employing a descriptive-analytical method and library-based sources with an emphasis on the Holy Qur'an and the traditions of the Ahl al-Bayt (AS), this study examines this principle in the Qur'an and Hadith. The research findings indicate that in ethics based on the Qur'an and Hadith, while emphasizing the general responsibility of all individuals, an ethical prioritization exists. A human being holds both a "general responsibility" towards all people and the good and evil of society, and, due to specific relationships or roles, a "special responsibility," which reflects ethical ranks and priorities. Moral responsibility does not merely pertain to external behaviors; rather, it also encompasses beliefs, habitual dispositions (malakat), and intentions. The individual bears both a positive responsibility (to perform an act) and a negative responsibility (to refrain from an act). Abandoning the duty of enjoining good and forbidding evil has wide-ranging individual and social consequences and can pave the way for widespread corruption.«امر به معروف و نهی از منکر» از جمله اصول اساسی در اسلام است که به معنای دعوت دیگران به خیر و پسندیده و بازداشتن آنها از شر و ناپسند است. مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیا می‌توان بر اساس آموزه‌های قرآن و حدیث، قرائتی اخلاقی ارائه داد که در آن، امر به معروف و نهی از منکر را از منظر «اخلاق مسئولانه» و به عنوان «مسئولیت در قبال دیگران» مبتنی بر نقش‌ها، تعلق‌ها و شایستگی‌های انسانی، تبیین شود. در این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی، و منابع کتابخانه‌ای با تاکیدبر قرآن کریم و احادیث اهل بیت (ع)، این اصل را در قرآن و حدیث بررسی کرده‌ایم. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد در اخلاق مبتنی بر قرآن و حدیث، ضمن تأکید بر مسئولیت عام همه افراد، اولویت‌بندی اخلاقی وجود دارد. انسان هم «مسئولیت عام» نسبت به همه افراد و خیر و شر جامعه دارد و هم به دلیل نسبت یا نقش‌هایی که دارد، «مسئولیت ویژه» دارد که بیانگر مراتب و اولویت‌های اخلاقی است. مسئولیت اخلاقی صرفاً ناظر به رفتارهای بیرونی نیست بلکه باورها، ملکات و نیت‌ها را نیز در بر می‌گیرد. انسان هم مسئولیت ایجابی نسبت به فعل و انجام عمل دارد و هم مسئولیت سلبی دارد. ترک امر به معروف و نهی از منکر، پیامدهای فردی و اجتماعی گسترده‌ای دارد و می‌تواند زمینه‌ساز فساد همگانی شود.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80451_d063b8a2c88966846224d93e9c485035.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822220260701The uses of gratitude to God in the life of a believer and its Quranic implications and narrationsکاربردهای شکرگزاری از خداوند در زیست مؤمنانه و دلالت‌های قرآنی و روایی آن1401718045210.22081/jare.2026.75178.2178FAحسنسراج زادهعضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیJournal Article20251221Gratitude to God is a fundamental teaching of the Quran and Hadith, playing a<br />central role in shaping the believer’s life. The common perception is that<br />gratitude is limited to thanking God for material and spiritual blessings,<br />whereas religious texts depict a far broader scope. Using a<br />descriptive-analytical method, this study sought to identify the applications of<br />gratitude to God in the believer's life from the perspective of the Quran and<br />Hadith, and to examine their impact on a faith-based lifestyle. The findings<br />indicate that gratitude to God applies to four distinct domains: first,<br />gratitude for divine blessings (manifest and hidden, material and spiritual),<br />leading to increased blessings, existential elevation, life satisfaction, and<br />moral humility; second, gratitude for the loss of blessings (adversities),<br />including the death of loved ones, illness, and poverty, which fosters<br />resilience, contentment with the divine decree, spiritual purification, and<br />inner richness; third, gratitude for the prevention and removal of hardships,<br />which strengthens faith, trust, hope, psychological peace, and piety; and<br />fourth, gratitude for the grace to perform divine duties (devotional and<br />financial), which prevents self-conceit, transforms duty-based obedience into<br />love-based devotion, purifies the soul, and expands sustenance. Consequently,<br />gratitude serves as an active, dynamic system that organizes all dimensions of a<br />believer's life, guiding them toward divine pleasure and spiritual elevation in<br />all circumstancesشکرگزاری از خداوند یکی از بنیادی‌ترین آموزه‌های قرآن و روایات است که نقش محوری در شکل‌دهی به زیست مؤمنانه ایفا می‌کند. برداشت رایج این است که کاربرد شکرگزاری، محدود به شکر بر نعمت‌های مادی و معنوی خداوند است، در حالی که متون دینی دامنه‌ای گسترده‌تر از نعمت‌ها را ترسیم می‌کنند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش بود که کاربردهای شکرگزاری از خداوند در زیست مؤمنانه از منظر قرآن و روایات چیست و هر یک از این کاربردها، چه تأثیری در سبک زندگی ایمانی دارد. یافته‌ها نشان داد که شکرگزاری از خداوند در زیست مؤمنانه در چهار مورد به کار می‌رود و هر کدام، تأثیرِ خاصِ خود را در زیست مؤمنانه دارد: نخست، شکر بر نعمت‌های الهی که به افزایش نعمت، تعالی وجودی، رضایت از زندگی و تواضع اخلاقی می‌انجامد؛ دوم، شکر بر ازدست‌دادن نعمت‌ها (مصیبتها) شامل مرگ عزیزان، بیماری و فقر که تاب‌آوری، رضایت به قضای الهی، طهارت روحی و غنای معنوی را به همراه دارد؛ سوم، شکر بر دفع و رفع مصیبتها که ایمان، توکل، امید، آرامش روانی و تقوا را تقویت می‌کند؛ و چهارم، شکر بر توفیق انجام تکالیف الهی (عبادی و مالی) که موجب دوری از عجب، تبدیل طاعت تکلیفی به محبت‌محور، پاکسازی روحی و توسعه روزی می‌شود. نتیجه آنکه شکرگزاری نظامی فعال و پویاست که تمام ساحت‌های زیست مؤمنانه را سامان می‌دهد و مؤمن را در همه احوال به رضایت الهی و تعالی معنوی می‌رساند.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80452_ce403d617b218d53d93fad1db23771c5.pdfپژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیفصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی2251-789822220260701Conditions for Achieving Transformative Education in the Holy Qur’an Using Aguilar’s Theoretical Frameworkشروط اخلاقی تحقق تربیت مربیان تحول‌آفرین در قرآن کریم با استفاده از چارچوب نظری آگیلار1722088045310.22081/jare.2026.74330.2148FAمهریصادقیانگروه آموزش ابتدایی،آموزش و پرورش و دانشگاه فرهنگیان، اصفهان، ایران0000-0002-2634-2485مریمنساجگروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی -888 56441 تهران، ایرانJournal Article20251031Faced with the profound challenges of contemporary educational systems and the need to provide deeply rooted and effective models, this study aimed to explore the model of the Quranic transformational educator based on Aguilar's three-dimensional framework. The research method was qualitative content analysis of the verses of the Holy Quran and authoritative commentaries. The findings revealed a hierarchical and integrated model that, at the fundamental level, is based on the educator's belief in human agency and nature, the inherent meaningfulness of educational action, and the primacy of cultivation over teaching. These intellectual foundations are manifested at the intermediate level in the form of objective behaviors of clear reasoning, practical role modeling, deliberative consultation, and wise motivation. Ultimately, these two levels lead at the highest level to a sustainable way of being that is characterized by a calm and authentic presence, structured patience, and sincerity and humility. The results show that true transformation is the result of the dynamic harmony of these three layers within the coach, which provides a comprehensive and practical model for training coaches in the present era.در حوزه اخلاق کاربردی، تربیت مربیان تحول‌آفرین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این پژوهش با هدف واکاوی مدل اخلاق کاربردی مربی تحول‌آفرین در قرآن کریم بر اساس چارچوب سه‌بعدی آگیلار انجام شد. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی آیات قرآن کریم و تفاسیر معتبر بود. یافته‌ها یک مدل سلسله‌مراتبی و یکپارچه را نشان داد که در سطح بنیادین، باور مربی بر اختیار و فطرت انسان، معناداری ذاتی کنش تربیتی و تقدم تزکیه بر تعلیم استوار است. این مبانی فکری در سطح میانی، در قالب رفتارهای عینی استدلال‌گری روشن، الگوبودگی عملی، رایزنی مشورتی و انگیزه‌بخشی حکیمانه متجلی می‌شود. در نهایت، این دو سطح در والاترین مرتبه به یک شیوه بودن پایدار می‌انجامد که با حضور آرام و اصیل، صبر ساختاریافته و اخلاص و فروتنی مشخص می‌گردد. نتایج نشان می‌دهد تحول‌آفرینی واقعی در حوزه اخلاق کاربردی، حاصل هم‌نوایی پویای این سه لایه در وجود مربی است که الگویی جامع و کاربردی برای تربیت مربیان در عصر حاضر ارائه می‌دهد.https://akhlagh.morsalat.ir/article_80453_1a0c57cbb3efa74fd0b05671b80697ae.pdf