The uses of gratitude to God in the life of a believer and its Quranic implications and narrations

Author

Faculty of Theology and Family Research Institute

10.22081/jare.2026.75178.2178

Abstract

Gratitude to God is a fundamental teaching of the Quran and Hadith, playing a
central role in shaping the believer’s life. The common perception is that
gratitude is limited to thanking God for material and spiritual blessings,
whereas religious texts depict a far broader scope. Using a
descriptive-analytical method, this study sought to identify the applications of
gratitude to God in the believer's life from the perspective of the Quran and
Hadith, and to examine their impact on a faith-based lifestyle. The findings
indicate that gratitude to God applies to four distinct domains: first,
gratitude for divine blessings (manifest and hidden, material and spiritual),
leading to increased blessings, existential elevation, life satisfaction, and
moral humility; second, gratitude for the loss of blessings (adversities),
including the death of loved ones, illness, and poverty, which fosters
resilience, contentment with the divine decree, spiritual purification, and
inner richness; third, gratitude for the prevention and removal of hardships,
which strengthens faith, trust, hope, psychological peace, and piety; and
fourth, gratitude for the grace to perform divine duties (devotional and
financial), which prevents self-conceit, transforms duty-based obedience into
love-based devotion, purifies the soul, and expands sustenance. Consequently,
gratitude serves as an active, dynamic system that organizes all dimensions of a
believer's life, guiding them toward divine pleasure and spiritual elevation in
all circumstances

Keywords

Main Subjects

References

قرآن کریم
 نهج البلاغه
ابن بابویه، محمدبن‌علی. (1362). الخصال. قم: جامعۀ مدرسین.
ابن بابویه، محمدبن‌علی. (1376‌). الأمالی. تهران: کتابچى‌.
ابن بابویه، محمدبن‌علی. (1378ق). عیون أخبار الرضاA. تهران: نشر جهان.
ابن بابویه، محمدبن‌علی. (1385). علل الشرائع. قم: داوری.
ابن بابویه، محمدبن‌علی.  (1398ق).  التوحید. قم: جامعۀ مدرسین.
ابن بابویه، محمدبن‌علی. (1413ق). من لا یحضره الفقیه. قم: جامعۀ مدرسین.
ابن شهر آشوب مازندرانی، محمدبن‌علی. (1379ق). مناقب آل أبی‌طالبA. قم: علامه.
ابن طاووس، علی‌بن‌موسی. (1406ق).  فلاح السائل و نجاح المسائل. قم: بوستان کتاب.
ابن نما حلی، جعفربن‌محمد. (1406ق). مثیر الأحزان (چ3). قم: مدرسۀ امام‌مهدیA.
الترمذی، محمدبن‌عیسی. (1421ق). الشمائل المحمدیة. بیروت: دارالمعرفة.
تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد. (1366). تصنیف غرر الحکم و درر الکلم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد. (1410ق). غرر الحکم و درر الکلم.  قم: دار الکتاب الإسلامی.
جوادی آملی، عبدالله. (1397). تفسیر تسنیم (ج43). قم: اسراء.
حسینی مدنی شیرازی، سیدعلی‌خان (کبیر). (1409ق). ریاض السالکین. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
دیلمی، حسن‌بن‌محمد. (1412ق). إرشاد القلوب إلی الصواب. قم: الشریف الرضی.
راوندی، سعیدبن‌هبة الله (قطب الدین). (1407ق). الدعوات. قم: انتشارات مدرسۀ امام‌مهدیA.
سراج‌زاده، حسن. (1403). موانع شکرگزاری در زندگی از منظر متون اسلامی. مطالعات اخلاق کاربردی، 3 (77)، صص 133-163.
شهید ثانی، زین الدین بن علی. (بی‌تا). مسکن الفؤاد عند فقد الأحبة و الأولاد. قم: بصیرتی.
طبرسی، حسن‌بن‌فضل. (1412ق). مکارم الأخلاق (چ4). قم: الشریف الرضی.
طبرسى، على‌بن‌حسن.‌ (1385ق)، مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار (چ2). نجف: المکتبة الحیدریة.
غزالی، محمدبن‌محمد (أبوحامد). (بی‌تا). إحیاء علوم الدین (ج6). بیروت: دارالجیل.
کلینی، محمد‌بن‌یعقوب. (1407ق). الکافی (چ4). تهران: دارالکتب الإسلامیة.
مجلسی، محمدباقر. (1403ق). بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهارD. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
محمدی ری‌شهری، محمد. (1385). دانشنامۀ احادیث پزشکی (ترجمۀ حسین صابری). قم: مؤسسۀ علمی فرهنگی دارالحدیث، سازمان چاپ و نشر.
مصباح یزدی، محمدتقی. (بی‌تا). شرح خطبۀ فدکیه. https://mesbahyazdi.ir.
نوری، حسین. (1408ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. قم: مؤسسة آل‌البیتD.
 
 

Files

History

  • Receive Date: 21 December 2025
  • Revise Date: 30 January 2026
  • Accept Date: 16 February 2026

Share

How to cite

Statistics