From Moral Collapse to Family Renewal: A Jurisprudential Study on Reviving the Principle of Family Stability

Author

حوزه علمیه اصفهان - دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد - دانشگاه فرهنگیان

Abstract

نهاد خانواده در عصر حاضر با چالش‌های جدی ناشی از اخلاق مدرن، از جمله فردگرایی افراطی، نسبی‌گرایی ارزشی و تضعیف تعهدات خانوادگی، مواجه است. این پژوهش با هدف احیای اصل استحکام خانواده در نظام فقهی-حقوقی اسلام، این مفهوم را به‌عنوان یک اصل راهبردی در اخلاق کاربردی اسلامی معرفی می‌کند که قابلیت تبدیل به سیاست‌گذاری اجتماعی را دارد. با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و استناد به منابع معتبر فقهی، حقوقی و تفسیری، ابتدا ماهیت فقهی این اصل تبیین شده و سپس کارکردهای آن در مقابله با چالش‌های مدرن، مانند کاهش مسئولیت‌پذیری و افزایش طلاق، تحلیل گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصل استحکام خانواده، با تکیه بر مفاهیمی چون مودت، رحمت و وفای به عهد، می‌تواند به بازسازی نهاد خانواده کمک کند. با تحلیل تطبیقی اسناد بین‌المللی و آرای متفکران اسلامی معاصر، الگویی سه‌لایه (فقهی، حقوقی، فرهنگی) برای نهادینه‌سازی این اصل در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران ارائه شده است. نوآوری پژوهش در تبیین نظری چندساحتی اصل استحکام و ارائه راهکارهای عملی برای سیاست‌گذاری اجتماعی است.

Keywords

Main Subjects


منابع
*قرآن کریم.
*نهج البلاغه (مترجم: محمد دشتی).
امام‌خمینی (۱۳۶۸). وصیت‌نامۀ الهی‌‌سیاسی امامخمینی. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی(ره).
بک، اولریش؛ بک-گرنهایم، الیزابت. (۱۳۸۱). فردی‌شدن: فردیت نهادینه‌شده و پیامدهای اجتماعی و سیاسی آن (مترجم: محسن ثلاثی). تهران: ثالث.
تیلور، چارلز. (۱۳۹۴). سرچشمه‌های خود: هویت مدرن چگونه شکل گرفت؟ (مترجم: احمد تدین). تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة. قم: مؤسسة آل البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
حکمت‌نیا، مهدی. (۱۳۹۹). حقوق زن و خانواده. تهران: سمت.
حلی، نجم‌الدین جعفر بن الحسن (محقق حلی). (1409ق). شرائع الاسلام قی مسائل الحلال والحرام (تحقیق: سید صادق حسینی‌شیرازی، چاپ دوم). تهران: استقلال.
دستورالعمل سیاست‌های کلی نظام خانواده (۱۳۹۵). ابلاغیۀ مقام معظم رهبری (۹شهریور۱۳۹۵).
طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۴۰۱). تفسیر المیزان. قم: مؤسسۀ ترجمه و نشر اسلامی.
کاتوزیان، ناصر. (۱۳۹۵). حقوق خانواده. تهران: میزان.
کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۴۰۷ق). الکافی (مصححان: علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی)، تهران: دار الکتب الاسلامیة.
محقق‌داماد، مصطفی. (۱۳۹۷). قواعد فقه. قم: مرکز نشر علوم اسلامی.
مرکز آمار ایران (۱۴۰۱). گزارش وضعیت ازدواج و طلاق در کشور. تهران: مرکز آمار ایران.
مصطفوی، سید جواد. (۱۳۹۴). بهشت خانواده. تهران: مؤسسۀ فرهنگی مشعر.
مطهری، مرتضی. (۱۳۸۹). نظام حقوق زن در اسلام. تهران: صدرا.
مکارم‌شیرازی، ناصر؛ علیان‌نژاد، حسن. (۱۳۹۳). احکام خانواده در پرتو فقه اسلامی. قم: انتشارات امام‌علی(ع).