طراحی الگوی رشد رفتارهای اخلاقی تحصیلی دانش‌آموزان دوره ابتدایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی،دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

10.22081/jare.2025.70936.2008

چکیده

هدف پژوهش حاضر طراحی الگوی رشد اخلاق تحصیلی دانش‌آموزان دوره ابتدایی بر اساس نظریه داده بنیاد بود که از روش کیفی، مدل سیستماتیک و بر اساس مدل کرسول 2012 استفاده شد. شرکت‌کنندگان در پژوهش حاضر، متخصصان حوزه ابتدائی و اخلاق بودند. نمونه‌گیری هدفمند بوده و پس از 12 مصاحبه اشباع نظری به دست آمد و تا 16 مصاحبه ادامه پیدا کرد. بررسی اعتبار یافته‌ها از روش مثلث سازی و هماهنگی بین مصاحبه‌شونده، مصاحبه‌گر و متخصص داده بنیاد به دست آمد. نتایج تحلیل اطلاعات کیفی از کدگذاری باز، محوری و گزینشی نشان داد که 406 گزاره مفهومی اولیه با 51 مقوله فرعی و 21 مقوله اصلی در قالب ابعاد 6 گانه شامل: پدیده اصلی (رشد اخلاق تحصیلی)، مقوله محوری (تقلب، اهمال‌کاری، دروغ‌گویی، احترام، مسئولیت‌پذیری، صداقت تحصیلی، همکاری و انضباط)؛ موجبات علّی (خانواده، مدرسه، معلم، رسانه، یادگیری مشاهده‌ای، محتوای درسی)، شرایط زمینه‌ای (نیازسنجی، آسیب‌شناسی، فرصت‌های زمینه ساز، ویژگی‌های فردی زمینه ساز)، راهبردها (راهبردهای مربوط به خانواده، مدرسه‌ای، آموزشی، انگیزشی و راهبردهای مربوط به تدریس)، شرایط مداخله‌گر (عوامل ارزشی، عوامل فناورانه و عوامل اجتماعی) و پیامدها (فردی و اجتماعی) شناسایی شدند. یکپارچه‌سازی مقوله‌ها بر مبنای روابط موجود بین آن‌ها، حول محور رشد اخلاق تحصیلی، شکل‌دهنده مدل مفهومی است که الگوی رشد اخلاق تحصیلی دانش‌آموزان دوره ابتدایی را انعکاس می‌دهد و درنهایت توجه به این پدیده‌ها در رشد اخلاق تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدائی مؤثر است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Designing the development model of academic moral behavior of primary school students

نویسندگان [English]

  • hamideh hemati 1
  • Morteza Omidian 1
  • , Gholamhossein Maktabi 2
  • Manijeh Shehniyailagh, 1
1 Department of Psychology, Faculty of Education & Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
2 Department of Psychology, Faculty of Education & Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

The aim of the current research was to design the model of the development of the academic moral of elementary school students based on the grounded theory of the foundation, which used the qualitative method, the systematic model, and based on the 2012 Creswell model. The participants in the current research were university professors with specialists in education and ethics. Sampling was purposeful and theoretical saturation was achieved after 12 interviews and continued until 16 interviews. Validity of the findings was obtained from the method of triangulation and coordination between the interviewee, the interviewer and the grounded theory expert. The results of qualitative data analysis of open, central and selective coding show that 406 primary conceptual propositions with 51 sub-categories and 21 main categories in the form of 6 dimensions of the paradigm model include:the main phenomenon (growth of academic ethics), Causal factors (family, school, teacher, media, observational learning, curriculum content), contextual conditions (needs assessment, pathology, underlying opportunities, underlying individual characteristics), strategies (strategies related to family, school, educational, motivational and related strategies to teaching), intervening conditions (value factors, technological factors and social factors) and consequences (individual and social) were identified. The integration of categories based on the existing relationships between them, around the development of academic ethics, forms a conceptual model that reflects the pattern of the development of academic ethics of primary school students, and finally paying attention to these phenomena is effective in the development of academic ethics of elementary school students.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Conceptual model
  • academic ethics
  • students
  • growth
  • elementary schools
منابع
آتشی، فلکناز، سید هاشم گلستانی و محمدرضا شمشیری (1399)، «کاربرد دلالت‌های فلسفی و تربیتی جان دیوئی برای مدیران آموزشی»، رهیافتی نو در مدیریت آموزشی، دوره 11، ش43، ص333-338.
احمدی، حسن، شهرام بیگ‌زاده و مهناز شهامت (1399)، «شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر بر تحمل و احترام به افکار دیگران و اخلاق و ادب در محیط مدرسه مطالعه موردی»، مطالعات روانشناسی تربیتی، دوره 17، ش38، ص38-39.  10.22111/jeps.2020.5594
استراوس، انسلم و جولیت کربین (1395)، مبانی پژوهش کیفی: فنون و مرحله‌های تولید نظریۀ زمینه‌ای، ترجمۀ ابراهیم افشار، چاپ ششم، تهران: نشر نی.
ایمانی الهام و ژیلا عابد سعیدی (1394)، «مروری بر انواع تقلب در انجام پژوهش‌های پرستاری و راهکارهای مقابله با آن»، پژوهش پرستاری ایران، دوره ۱۰، ش۱، ص۷۶-۸۵.
اینانلو، مهدی و محمد قمری (1401)، «پیش‌بینی سازگاری تحصیلی بر اساس راهبردهای مقابله‌ای و اخلاق تحصیلی دانش‌آموزان»، آموزش و ارزشیابی، دوره 14، ش55، ص34-39. https://doi.org/10.30495/jinev.2021.1881389.2053
ساویز، مرضیه، الهه حجازی، غلامعلی افروز و کیوان صالحی (1399)، «مفهوم اخلاق از دیدگاه نوجوانان ایرانی: یک مطالعۀ پدیدارشناسی»، روان‌شناسی تربیتی، سال 16، ش56، ص117-130. https://doi.org/10.22054/jep.2020.44482.2722
سبزیان، سعیده، عزت‌الله قدم‌پور و فضل‌الله میردریکوند (1398)، «تدوین مدل علّی درگیری تحصیلی و اخلاق تحصیلی با تقلب تحصیلی: نقش واسطه‌ای خودکارآمدی تحصیلی»، روان‌شناسی مدرسه، دوره 4، ش8، ص133-151.
سبزیان، فرهاد و هوشنگ گراوند (1402)، «مدل علی عمل‌کردن به باورهای دینی با رفتارهای مدنی-تحصیلی: نقش میانجیگری اخلاق تحصیلی»، علوم تربیتی از دیدگاه اسلام، دوره 10، ش19، ص49-70. https://doi.org/10.30497/esi.2023.243478.1573
صاحبی، علی، محسن زالی‌زاده و مسعود زالی‌زاده (1394)، «تئوری انتخاب: رویکردی در جهت مسئولیت‌پذیری و تعهد اجتماعی»، رویش روان شناسی، سال 4، ش11، ص119-194.
صادقی، عباس ، نادر افقی ، محمدحسن بناپور حمیدی و فاطمه امامی (1396)، «بررسی عوامل مرتبط با اقدام به تقلب در بین دانشجویان مؤسسات آموزش عالی شهرستان رشت»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی، دوره 6، ش4، ص35-52.  http//:doi: 10.22108/ssoss.2017.85520.0
عابدینی بلترک، میمنت (1399)، «بررسی جایگاه تربیت اخلاقی در کتاب‌های درسی دورۀ ابتدایی، مطالعه‌ای از نوع تحلیل محتوا»، پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، سال 28، ش48، ص171-187.
علیزاده، سایه و توران علیزاده دمیه (1399)، «پیش‌بینی قضاوت و رفتار اخلاقی بر اساس ارزش‌های شخصی-خانوادگی و فراشناخت اخلاقی در دانش‌آموزان»، اخلاق در علوم و فناوری، سال 16، ش3، ص147-153.
کیانی، عارفه و علی رضایی شریف (1401)، «شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر توسعۀ اخلاق تحصیلی در دانشجویان»، اخلاق‌پژوهی، دوره 5، ش4، ص123-144.  https://doi.org/10.22034/ethics.2023.50628.1586
گل‌پرور، محسن (1394)، «نقش اخلاق تحصیلی در ارتباط عدالت و بی‌عدالتی آموزشی با فریبکاری تحصیلی»، روان‌شناسی تربیتی، دوره 11، ش37، ص51-65.
گلاسر، ویلیام (1384)، مدارس بدون شکست، ترجمۀ ساده حمزه، چاپ چهارم، تهران: رشد.
Anderman, E. M., & Koenka, A. C. (2017). “The relation between academic motivation and cheating”. Theory Into Practice, 56(2): 95-102.‏
Bandura, A. (1986). Social Learning Theory. Englewood Cliffs: N. J. PrenticeHal.
Damon, W. & Colby, A. (2015). The power of ideals: The real story of moral choice. Oxford University Press, United Kingdom, USA.
Darrah, B. L. (2022). Academic Dishonesty in the Early Grades: A Phenomenological Study. Doctoral dissertation, Drake University, Des Moines, USA.
Dehghani, A. (2020). “Factors affecting professional ethics development in students: A qualitativestudy”. Nursingethics, 27(2): 461-469. doi:10.1177/0969733019845135‌
Domeova, L. & Jindrova A. (2013). “Unethical behavior of the students of the Czech University of life sciences”. International Education Studies, 6(11): 77-89.
Fazli, A., Imani, E. & Abedini, S. (2018). “Faculty members' experience of student ethical problems: A qualitative research with a phenomenological approach”. Electronic Journal of General Medicine, 15(3): 1-9. https://doi.org/10.29333/ejgm/84952
Firdaus, A. (2019). “Student Fearlessly Attacking Teacher and Others: A qualitative Study of Ethics on High School and Colleges Students in Bekasi City”. Open Journal of Social Sciences, 7(11): 113-125. http://dx.doi.org/10.4236/jss.2019.711009
Gilligan, C. (2014). “Moral injury and the ethic of care: Reframing the conversation about differences”. Journal of Social Philosophy, 45(1): 89-106. https://doi.org/10.1111/josp.12050
Indartono, S. (2020). “Data on higher education student ethics model”. Data in brief, 28, 104904. https://doi.org/10.1016/j.dib.2019.104904
Iorga M., Ciuhodaru T. & Romedea S-N. (2013). “Ethic and unethic. Students and the unethical behavior during academic years”. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 93(1): 8-54. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.09.151
Janke, S., Rudert, S. C., Petersen, Ä., Fritz, T. M. & Daumiller, M. (2021). “Cheating in the wake of COVID-19: How dangerous is ad-hoc online testing for academic integrity?”. Computers and Education Open, 2: 1-9. https://doi.org/10.1016/j.caeo.2021.100055
Lauermann, F. & Karabenick, S. A. (2014). “Teacher responsibility: What does it mean for teachers’ motivation and emotions?”. In Teacher motivation: Implications for theory and practice. P. W. Richardson, S. A. Karabenick, & H. M. G. Watt (Eds.). New York: Routledge/Taylor & Francis, p: 116– 132.
Makaoui, A. (2022). “Ethical Behavior and its Relationship to Social Media Uses among Female Students at Preparatory Schools in Baghdad”. Journal Of Educational and Psychological Researches, 19(74): 753-767.
Nga, V. T., Dung, V. N. T., Chu, D. T., Tien, N. L. B., Van Thanh, V., Ngoc, V. T. N., ... & Show, P. L. (2019). “School education and childhood obesity: A systemic review”. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews,13(4): 2495- 2501. https://doi.org/10.1016/j.dsx.2019.07.014
Piaget, J. (1932). The moral judgment of the child (M. Worden, Trans.). London: Kegan Paul.
Rupprecht, S. M. (2016). A Phenomenological Study: The Identification of Faculty Member Characteristics and Environmental Factors that Influence the Reporting of Student Academic Misconduct at a Private Urban University. Philadelphia: Drexel University.
Steinberg, L. (2017). Adolescence (11st ed.). New York: McGraw-Hill Education.‌
Valdez -Juárez, L. & Pérez -de -Lema, B. (2023). “Creativity and the family environment, facilitators of self-efficacy for entrepreneurial intentions in university students: Case ITSON Mexico”. The International Journal of Management Education, 21(1): 76-100.  https://doi.org/10.1016/j.ijme.2023.