تحلیلی بر روش‌های شناختی تربیت اخلاق حرفه‌ای متربیان با تأکید بر سیره انبیای الهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه فرهنگیان

چکیده

این پژوهش با تکیه بر آیات قرآن کریم و منابع معتبر تفسیری و روایی انجام شده و روش‌های شناختی و ‏بینش‌محور انبیای الهی در تربیت اخلاق حرفه‌ای متربیان را تحلیل و ارزیابی کرده است. هدف اصلی تحقیق، ‏شناسایی دلالت‌های این روش‌ها برای ارتقای فهم، رفتار و التزام اخلاقی متربیان در محیط‌های حرفه‌ای و ‏آموزشی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که انبیای الهی تمرکز خود را فراتر از اصلاح ظواهر رفتاری قرار داده و با ‏بهره‌گیری از راهبردهایی مانند دعوت به اندیشیدن، تبیین حکیمانه، تمثیل و تقریب به ذهن، الگودهی، ‏تشویق، رقابت در خیرات و مماشات عقلانی، هدف قرار داده‌اند. این روش‌ها هر یک نقش مکمل در تقویت فهم ‏اخلاقی، انگیزه درونی، خودنظارتی و تصمیم‌گیری آگاهانه ایفا می‌کنند. در این پژوهش، به جای توصیف ‏صفات متربی، بر روش‌های اجرایی مربی برای نهادینه‌سازی پایدار این مؤلفه‌ها تأکید شده است. نتایج این ‏مطالعه نشان‌دهنده اهمیت رویکرد شناختی و بینش‌محور در تربیت اخلاق حرفه‌ای متربیان و قابلیت ‏بهره‌گیری از آن در نظام‌های تربیتی معاصر است.‏

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

An Analysis of Cognitive Methods in Educating Professional Ethics of Trainees with Emphasis on the Conduct of Divine Prophets

نویسنده [English]

  • ali reza heidary sedeh
university cultur
چکیده [English]

This study aims to identify practical executive methods for educators to sustainably internalize professional ethics based on the conduct of divine prophets.
Methodology: Using a qualitative approach and inferential content analysis method, data were systematically extracted from the Qur'an and authoritative exegetical & narrative sources through a six‑step analytical process.
Prophets employed strategies such as inviting contemplation, wise explanation, analogy & simplification, role‑modeling, encouragement, competing in good deeds, and rational gradualism to internalize values sustainably. These methods complementarily enhance moral understanding, intrinsic motivation, self‑monitoring, and informed decision‑making.
 The novelty lies in focusing on the educator's practical methods rather than describing the learner's traits. This cognition‑based, insight‑oriented prophetic approach is applicable to contemporary educational systems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Professional ethics of educators
  • cognitive methods
  • conduct of the prophets
آلیوت، آرونسون. (۱۴۰۲). روان‌شناسی اجتماعی (ترجمۀ مجید صفاری‌نیا و پرستو حسن‌زاده). تهران: انتشارات ارسباران.
ابن ابی الحدید. (۱۴۰۴ق). شرح نهج ‌البلاغه. قم: مکتبة آیه اللّه المرعشی النجفی العامة.
اسلاوین، رابرت ای. (۱۳۹۳). روان‌شناسی تربیتی (ترجمه یحیی سیدمحمدی). تهران: نشر روان.
جان مارشال، ریو. (۱۳۹۸). تمایز انگیزش درونی و بیرونی و نقش آن در درون‌سازی ارزش‌ها (ترجمۀ سید محمدی). تهران: نشر ویرایش.
جوادی‌آملی، عبداللّه. (۱۳۹۰). فلسفۀ اخلاق. قم: اسراء.
حسین‌زاده، علی (۱۳۸۹). ادب در برابر خدا؛ روش الگویی پیامبران اولوالعزم به هنگام دعا. اسلام و پژوهش‌های تربیتی، سال دوم، ۲ (۴)، 63-86.
حلی، حسن بن یوسف بن مطهر (۱۴۰۹ق). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
خسروپناه، عبدالحسین. (۱۳۹۲). فلسفۀ اخلاق. قم: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.
سبحانی‌نیا، محمد (۱۳۹۴). روش‌های تربیت اخلاقی در قرآن کریم. فصلنامۀ تعلیم و تربیت اسلامی، سال هفتم، ۱۱، صص 11-31.
سیف، علی‌اکبر. (۱۳۹۹). روان‌شناسی پرورشی. تهران: دوران.
شعبانی، حسن. (۱۳۹۷). روش‌ها و فنون تدریس. تهران: سمت.
زمخشری، محمود بن عمر (۱۴۰۷ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل (چاپ سوم). بیروت: دار الکتاب العربی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (۱۴۱۷ق). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیه.
فخر رازی، محمدبن‌عمر. (۱۴۲۵ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
‏ قائمی‌مقدم، محمدرضا. (۱۳۸۹). روش الگویی در تربیت اسلامی. قم: گنجینۀ معارف.‏
کلینی، محمدبن‌یعقوب. (۱۴۰۷ق). الکافی فی الاصول و الفروع (به کوشش علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمة الأطهار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مکارم شیرازی، ناصر و دیگران. (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مطهری، مرتضی. (۱۳۷۸). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: صدرا.
مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۹ «الف»). اخلاق در قرآن. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی6.
مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۹ «ب»). آموزش فلسفۀ اخلاق. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی6.
Kohlberg, L. (1984). The psychology of moral development: The nature and validity of moral stages (Vol. 2). San Francisco: Harper & Row.
Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall
Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), pp. 1277–1288.