تحلیلی بر روش‌های شناختی تربیت اخلاق حرفه‌ای متربیان با تأکید بر سیره انبیای الهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه فرهنگیان

10.22081/jare.2026.74193.2138

چکیده

این پژوهش با تکیه بر آیات قرآن کریم و منابع معتبر تفسیری و روایی انجام شده و روش‌های شناختی و ‏بینش‌محور انبیای الهی در تربیت اخلاق حرفه‌ای متربیان را تحلیل و ارزیابی کرده است. هدف اصلی تحقیق، ‏شناسایی دلالت‌های این روش‌ها برای ارتقای فهم، رفتار و التزام اخلاقی متربیان در محیط‌های حرفه‌ای و ‏آموزشی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که انبیای الهی تمرکز خود را فراتر از اصلاح ظواهر رفتاری قرار داده و با ‏بهره‌گیری از راهبردهایی مانند دعوت به اندیشیدن، تبیین حکیمانه، تمثیل و تقریب به ذهن، الگودهی، ‏تشویق، رقابت در خیرات و مماشات عقلانی، هدف قرار داده‌اند. این روش‌ها هر یک نقش مکمل در تقویت فهم ‏اخلاقی، انگیزه درونی، خودنظارتی و تصمیم‌گیری آگاهانه ایفا می‌کنند. در این پژوهش، به جای توصیف ‏صفات متربی، بر روش‌های اجرایی مربی برای نهادینه‌سازی پایدار این مؤلفه‌ها تأکید شده است. نتایج این ‏مطالعه نشان‌دهنده اهمیت رویکرد شناختی و بینش‌محور در تربیت اخلاق حرفه‌ای متربیان و قابلیت ‏بهره‌گیری از آن در نظام‌های تربیتی معاصر است.‏

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

تحلیلی بر روش‌های شناختی تربیت اخلاق حرفه‌ای متربیان با تأکید بر سیره انبیای الهی

نویسنده [English]

  • ali reza heidary sedeh
university cultur
چکیده [English]

این پژوهش با تکیه بر آیات قرآن کریم و منابع معتبر تفسیری و روایی انجام شده و روش‌های شناختی و ‏بینش‌محور انبیای الهی در تربیت اخلاق حرفه‌ای متربیان را تحلیل و ارزیابی کرده است. هدف اصلی تحقیق، ‏شناسایی دلالت‌های این روش‌ها برای ارتقای فهم، رفتار و التزام اخلاقی متربیان در محیط‌های حرفه‌ای و ‏آموزشی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که انبیای الهی تمرکز خود را فراتر از اصلاح ظواهر رفتاری قرار داده و با ‏بهره‌گیری از راهبردهایی مانند دعوت به اندیشیدن، تبیین حکیمانه، تمثیل و تقریب به ذهن، الگودهی، ‏تشویق، رقابت در خیرات و مماشات عقلانی، هدف قرار داده‌اند. این روش‌ها هر یک نقش مکمل در تقویت فهم ‏اخلاقی، انگیزه درونی، خودنظارتی و تصمیم‌گیری آگاهانه ایفا می‌کنند. در این پژوهش، به جای توصیف ‏صفات متربی، بر روش‌های اجرایی مربی برای نهادینه‌سازی پایدار این مؤلفه‌ها تأکید شده است. نتایج این ‏مطالعه نشان‌دهنده اهمیت رویکرد شناختی و بینش‌محور در تربیت اخلاق حرفه‌ای متربیان و قابلیت ‏بهره‌گیری از آن در نظام‌های تربیتی معاصر است.‏

کلیدواژه‌ها [English]

  • اخلاق حرفه‌ای
  • متربیان
  • تربیت اخلاقی
  • روش‌های شناختی
  • قرآن کریم ‏

فهرست منابع

آلیوت، آرونسون. (۱۴۰۲). روان‌شناسی اجتماعی (ترجمۀ مجید صفاری‌نیا و پرستو حسن‌زاده). تهران: انتشارات ارسباران.
ابن ابی الحدید. (۱۴۰۴ق). شرح نهج ‌البلاغه. قم: مکتبة آیه اللّه المرعشی النجفی العامة.
اسلاوین، رابرت ای. (۱۳۹۳). روان‌شناسی تربیتی (ترجمه یحیی سیدمحمدی). تهران: نشر روان.
جان مارشال، ریو. (۱۳۹۸). تمایز انگیزش درونی و بیرونی و نقش آن در درون‌سازی ارزش‌ها (ترجمۀ سید محمدی). تهران: نشر ویرایش.
جوادی‌آملی، عبداللّه. (۱۳۹۰). فلسفۀ اخلاق. قم: اسراء.
حسین‌زاده، علی (۱۳۸۹). ادب در برابر خدا؛ روش الگویی پیامبران اولوالعزم به هنگام دعا. اسلام و پژوهش‌های تربیتی، سال دوم، ۲ (۴)، 63-86.
حلی، حسن بن یوسف بن مطهر (۱۴۰۹ق). کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
خسروپناه، عبدالحسین. (۱۳۹۲). فلسفۀ اخلاق. قم: مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران.
سبحانی‌نیا، محمد (۱۳۹۴). روش‌های تربیت اخلاقی در قرآن کریم. فصلنامۀ تعلیم و تربیت اسلامی، سال هفتم، ۱۱، صص 11-31.
سیف، علی‌اکبر. (۱۳۹۹). روان‌شناسی پرورشی. تهران: دوران.
شعبانی، حسن. (۱۳۹۷). روش‌ها و فنون تدریس. تهران: سمت.
زمخشری، محمود بن عمر (۱۴۰۷ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل (چاپ سوم). بیروت: دار الکتاب العربی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین. (۱۴۱۷ق). المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیه.
فخر رازی، محمدبن‌عمر. (۱۴۲۵ق). التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
‏ قائمی‌مقدم، محمدرضا. (۱۳۸۹). روش الگویی در تربیت اسلامی. قم: گنجینۀ معارف.‏
کلینی، محمدبن‌یعقوب. (۱۴۰۷ق). الکافی فی الاصول و الفروع (به کوشش علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحار الأنوار الجامعه لدرر أخبار الأئمة الأطهار. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مکارم شیرازی، ناصر و دیگران. (۱۳۷۴). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مطهری، مرتضی. (۱۳۷۸). تعلیم و تربیت در اسلام. تهران: صدرا.
مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۹ «الف»). اخلاق در قرآن. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی6.
مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۹ «ب»). آموزش فلسفۀ اخلاق. قم: مؤسسۀ آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی6.
Kohlberg, L. (1984). The psychology of moral development: The nature and validity of moral stages (Vol. 2). San Francisco: Harper & Row.
Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall
Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), pp. 1277–1288.