شروط اخلاقی تحقق تربیت مربیان تحول‌آفرین در قرآن کریم با استفاده از چارچوب نظری آگیلار

صادقیان, مهری; نساج, مریم

doi:10.22081/jare.2026.74330.2148

شروط اخلاقی تحقق تربیت مربیان تحول‌آفرین در قرآن کریم با استفاده از چارچوب نظری آگیلار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ گروه آموزش ابتدایی،آموزش و پرورش و دانشگاه فرهنگیان، اصفهان، ایران

² گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی -888 56441 تهران، ایران

10.22081/jare.2026.74330.2148

چکیده

در حوزه اخلاق کاربردی، تربیت مربیان تحول‌آفرین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این پژوهش با هدف واکاوی مدل اخلاق کاربردی مربی تحول‌آفرین در قرآن کریم بر اساس چارچوب سه‌بعدی آگیلار انجام شد. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی آیات قرآن کریم و تفاسیر معتبر بود. یافته‌ها یک مدل سلسله‌مراتبی و یکپارچه را نشان داد که در سطح بنیادین، باور مربی بر اختیار و فطرت انسان، معناداری ذاتی کنش تربیتی و تقدم تزکیه بر تعلیم استوار است. این مبانی فکری در سطح میانی، در قالب رفتارهای عینی استدلال‌گری روشن، الگوبودگی عملی، رایزنی مشورتی و انگیزه‌بخشی حکیمانه متجلی می‌شود. در نهایت، این دو سطح در والاترین مرتبه به یک شیوه بودن پایدار می‌انجامد که با حضور آرام و اصیل، صبر ساختاریافته و اخلاص و فروتنی مشخص می‌گردد. نتایج نشان می‌دهد تحول‌آفرینی واقعی در حوزه اخلاق کاربردی، حاصل هم‌نوایی پویای این سه لایه در وجود مربی است که الگویی جامع و کاربردی برای تربیت مربیان در عصر حاضر ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

مطالعات اخلاق کاربردی

عنوان مقاله [English]

Conditions for Achieving Transformative Education in the Holy Qur’an Using Aguilar’s Theoretical Framework

نویسندگان [English]

mehri sadeghiyan ¹
maryam nassaj ²

¹ Department of Elementary Education, Farhangian University of Education, Isfahan, Iran

² Department of Islamic Studies, Farhangian University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Faced with the profound challenges of contemporary educational systems and the need to provide deeply rooted and effective models, this study aimed to explore the model of the Quranic transformational educator based on Aguilar's three-dimensional framework. The research method was qualitative content analysis of the verses of the Holy Quran and authoritative commentaries. The findings revealed a hierarchical and integrated model that, at the fundamental level, is based on the educator's belief in human agency and nature, the inherent meaningfulness of educational action, and the primacy of cultivation over teaching. These intellectual foundations are manifested at the intermediate level in the form of objective behaviors of clear reasoning, practical role modeling, deliberative consultation, and wise motivation. Ultimately, these two levels lead at the highest level to a sustainable way of being that is characterized by a calm and authentic presence, structured patience, and sincerity and humility. The results show that true transformation is the result of the dynamic harmony of these three layers within the coach, which provides a comprehensive and practical model for training coaches in the present era.

کلیدواژه‌ها [English]

Trainer
Transformational
Quranic Model of Education
Quranic Content Analysis
Aguilar Framework

مراجع

قرآن کریم

انوری، حسن. (1381). فرهنگ بزرگ سخن (ج4). تهران: انتشارات سخن.

بهروز، زهرا؛ توسلی، طیبه. (1393). تقدم تزکیه بر تعلیم و انعکاس آن در ویژگی‌های مربی و معلم از دیدگاه اسلام. در: مجموعۀ مقالات همایش ملی انجمن فلسفۀ تعلیم‌وتربیت ایران (با موضوع فلسفۀ تربیت دینی و تربیت اخلاقی). تهران: انجمن فلسفۀ تعلیم‌وتربیت ایران.

خنیفر، حسین؛ مسلمی، ناهید. (۱۴۰۱). روش‌شناسی پژوهش کیفی: مدیریت و مطالعات سازمانی (چاپ هشتم). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

دانش‌مقدم، میثم؛ آیتی، محسن. (۱۳۹۲). مربی‌گری، شیوۀ نوین آموزشی برای ایجاد یادگیری خودراهبر. ارائه‌شده در: همایش ملی تغییر برنامۀ درسی دوره‌های تحصیلی آموزش و پرورش، بیرجند.

رحمانی گورجی، محمد؛ شیخ شعاعی، عباس. (1398). نقش مربی در تربیت براساس مبانی ملاصدرا. پژوهش در مسائل تعلیم‌وتربیت اسلامی، 27 (دورۀ جدید) (45)، صص 5-23.

رحمانی، جهانگیر. (۱۳۹۱). سیری در ادبیات تعلیم‌وتربیت اسلامی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

رضاداد، علیه. (1398). تبیین الگوی معلم به‌مثابۀ مربی قرآن‌محور. پژوهش دینی، (39)، صص 77-94، https://doi. org/10. 22034/dr. 2019. 100654.

صادقیان، مهری؛ حیدری، محمدحسین؛ نوروزی، رضا علی. (۱۴۰۲). واکاوی الگوی اخلاق و سلوک مربی در قرآن. مجلۀ تربیت اسلامی، ۱۸(۴۳)، صص ۹۹-۱۱۷. https://doi. org/10. 22034/ije. 2023. 394512. 1890.

طباطبایی، محمدحسین. (1388). تفسیر المیزان (ج13، 16، 18، 19، 20). قم: دفتر انتشارات اسلامی.

قرائتی، محسن. (1383). تفسیر نور (ج4، 10). تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.

قرضاوی، یوسف. (1382). قرآن منشور زندگی. تهران: احسان.

قطب، ابراهیم حسین. (1966). تفسیر فی ظلال القرآن (مترجم: مصطفی خرم‌دل). تهران: انتشارات احسان.

مکارم شیرازی، ناصر. (1371). تفسیر نمونه (ج10، 15، 25). تهران: دارالکتب الاسلامیه.

وحدانی، لیلا؛ صفارحیدری، حجت. (1393). بازنمایی نقش معلم و مربی در تربیت دینی. ارائه‌شده در پنجمین همایش ملی انجمن فلسفۀ تعلیم‌وتربیت ایران با عنوان «فلسفۀ تربیت دینی و تربیت اخلاقی»، کرمان: دانشگاه شهید باهنر.

Aguilar, F. J. (2013). The art of coaching: Effective strategies for school transformation. Jossey-Bass.

Aguilar, F. J. (2018). Coaching for transformation: Pathways to growth. Routledge.

Aguilar, E., & Cohen, L. (2021). Coaching for equity: Conversations that change practice. Jossey-Bass.

Brown, M. E., Treviño, L. K., & Harrison, D. A. (2005). Ethical leadership: A social learning perspective for construct development and testing. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 97(2), pp. 117–134. https://doi. org/10. 1016/j. obhdp. 2005. 03. 002.

Kaplan, A. (1943). Content analysis and the theory of signs. Philosophy and Phenomenological Research, 4(3), pp. 230–247. https://doi. org/10. 2307/2102898.

Kassarjian, H. H. (1977). Content analysis in consumer research. Journal of Consumer Research, 4(1), pp. 8–18. https://doi. org/10. 1086/208674.

Krippendorff, K. (1989). Content analysis. In E. Barnouw, G. Gerbner, W. Schramm, T. L. Worth, & L. Gross (Eds.), International encyclopedia of communications (Vol. 1, pp. 403–407). Oxford University Press.

Neuendorf, K. A. (2002). The content analysis guidebook. Sage Publications.